خانه / خاکشیر / خاکشیر

خاکشیر

فارسى: خاكشى، خاكشير

خاكشير گياهى است خودرو كه در صحراها و باغها و دامنه كوهها مى‏رويد. بلندبش‏ تا نيم متر مى‏رسد شاخه‏هاى باريك و برگهاى دراز و گلهاى كوچك زرد رنگ دارد دانه‏هايش سرخ رنگ و به اندازه دانه خشخاش و در غلاف نازكى جا دارد. در ميان كردها دم‏كرده آن را براى دفع يبوست به مصرف مى‏رسانند.

خواص خاکشیر

خواص گیاه:

داراى اثر التيام دهنده زخم و جراحات است. سابقا از جوشانده گياه جهت رفع اسهالهاى ساده، اخلاط خونى، رفع ترشحات زنانگى و به عنوان مدر در موارد آب آوردن انساج استفاده به عمل مى‏آمده است.

خواص بذر:

دانه آن به عنوان تب‏بر، دفع كرم و رفع التهاب كليه مصرف مى‏شده است.

مصرف آن در دوران باردارى مفيد ذكر شده است در ايران نيز از خاكشير (دانه گياه) به عنوان خنكى و ملين مخلوط در آب سرد استفاده به عمل مى‏آيد.

خاكشى اسم اصفهانى است و به شيرازى شفترك و به تبريزى شورن و به تركى‏ شيوران و به يونانى سروان و به عربى: خبه و بزر الخمخم و به فارسى شبه و خاكچى و تخم شهوه و به فارسى عوام خوب كلان و به هندى به همين اسم مشهور است دو نوع مى‏باشد بهترين آن سرخ زعفرانى شيرين طعم است كه از اگرا و عراق مى‏آورند مزاج خاكشى گرم و تر در دوم است و چاق كننده و اشتهاآور و مقوى معده و هاضم غذا و بازكننده بسته‏ها و محلل مواد نخاع و آبله و حصبه و نافع گرفتگى صدا و موافق اشخاص سوداوى چون با شكر ميل كنند و خوش بو كننده نفس و زيبا كننده پوست مى‏باشد اگر نيم درم آن با دو برابر شكر به مدت 10 روز ميل شود محرك باه مى‏باشد ضماد آن جهت زخم چشم و ورم بناگوش و پستان و خايه‏ها و نقرس و ورم سخت سرطان مفيد مى‏باشد و فرزجه آن با عسل حمل را نگه مى‏دارد و نافع زخمهاى رحم مى‏باشد. سردرد مى‏آورد و مصلحش كتيرا مى‏باشد.

خاكشير داراى اثر التيام دهنده زخم و جراحات است در گذشته از جوشانده گياه جهت رفع اسهالهاى ساده اخلاط خونى رفع ترشحات زنانگى و به عنوان مدر در موارد آب آوردن انساج استفاده مى‏شده است دانه آن نيز به عنوان تب‏بر، دفع كرم و رفع التهاب كليه مصرف مى‏نموده‏اند همچنين مصرف آن در دوران باردارى مفيد ذكر شده است در ايران هم از دانه گياه به عنوان خنكى و ملين مخلوط در آب سرد استفاده به عمل مى‏آيد. خاكشير در غالب نواحى ايران مى‏رويد.

مقدار خوراك:

بزرگ آن تا دو مثقال و نوع كوچك آن تا سه مثقال مى‏باشد بدلش در قوت باه تودرى است.

در تحفه حكيم، ص 99 علاوه بر خواص، نوعى خوراك سه درهم خاكشى را جهت رفع سميت داروها نوشته است. لاغرى و خشكيدگى زياد نتيجه زيادى ترشح سيب آدم‏ است بهترين غذا براى خنثى كردن و كم نمودن اين ترشح خاكشير مى‏باشد كه بايد همه روزه به طور صبحانه مقدارى از آن به هر نحو كه دوست داريد ميل نمائيد. اين خوراك به مزاج شما لينت مى‏دهد و اشتهاى شما را باز مى‏كند

منابع:

 گياهان دارويى، دكتر على زرگرى، ج 1، ص 213 و 214.

 محيط اعظم، ج 2، ح 1، ص 166؛ قرابادين كبير، ص 189.

 نورانى، مصطفى، دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى (نورانى)، 12جلد، ارمغان يوسف – قم، چاپ: اول، 1384 ه.ش.

۲ دیدگاه

  1. سلام
    برای استفاده از خاکشیر برای رفع یبوست باید با اب سرد استفاده شود یا با اب جوش.و چند روز می توان خاکشیر را خیسانده استفاده کرد .با تشکر

  2. بوعلی باب سلامتی

    برای درمان یبوست با آب جوش و هروز تازه مصرف شود